De onderwerpen uit hoofdstuk 14 Ecologie en milieu van de leermethode Biologie voor analisten ontbreken in de Body of Knowledge. Toch is het belangrijk dat laboratoriumonderwijs aandacht besteedt aan maatschappelijke vraagstukken als duurzaamheid, klimaatverandering en stikstofproblematiek. Laboratoriumonderwijs leidt immers niet alleen op voor een beroep, maar ook voor burgerschap.
Begin 2026 is de Body of Knowledge (BoK) voor het laboratoriumonderwijs gepresenteerd 1. De BoK bevat de benodigde kennis voor het Basisdeel uit het kwalificatiedossier Analisten. Deze lijst van BoK-onderwerpen helpt docenten bij het expliciteren van leerdoelen en het ontwerpen van lessen. In de BoK ontbreken onderwerpen als duurzaamheid, klimaatverandering en stikstofproblematiek. Het ministerie van OCW verplicht scholen echter om studenten niet alleen op te leiden voor een beroep, maar ook voor burgerschap. Dit is vastgelegd in de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB). Omdat de samenleving verandert, zijn de kwalificatie-eisen voor burgerschap met ingang van schooljaar 2026-2027 herzien. Waar het burgerschapsonderwijs eerder vooral ‘politiek-juridisch’ was ingestoken, is het nu meer inhoudelijk georganiseerd rond thema’s als Verschil en gelijkwaardigheid, Macht en besluitvorming en Maatschappelijke vraagstukken. Zo moeten studenten kritisch leren nadenken en reflecteren op grote maatschappelijke vraagstukken.
Stikstofproblematiek
Voor het laboratoriumonderwijs betekent dit concreet dat studenten niet alleen over kennis en vaardigheden beschikken over bijvoorbeeld de colorimetrische bepaling van nitraat in oppervlaktewater. Zij moeten ook op de hoogte zijn van de consequenties van te hoge nitraatconcentraties in het milieu. Dit vraagt om kennis van de stikstofkringloop. Pas dan kunnen studenten kritisch nadenken en reflecteren op een groot maatschappelijk vraagstuk zoals de stikstofproblematiek.
In hoofdstuk 14 (Ecologie en milieu) wordt ecologische basiskennis aangereikt, met onder andere biotische en abiotische factoren van ecosystemen, energiestromen en kringlopen van stoffen (water, koolstof, stikstof en fosfor). In paragraaf 14.6 (Milieuproblemen) komen grote maatschappelijke vraagstukken aan de orde, zoals de stikstofproblematiek en klimaatverandering. Centraal staan daarbij de Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties. Hoofdstuk 14 eindigt met Duurzaam en milieuvriendelijk werken.
Klimaatverandering
Hoe sta jij als burger in onze samenleving? Deze vraag staat centraal in het vernieuwde burgerschapsonderwijs. In de online leeromgeving Biologie voor analisten zijn actuele opdrachten opgenomen die aansluiten op de beroepspraktijk en direct ingezet kunnen worden voor burgerschapsonderwijs. Een voorbeeld hiervan is de opdracht over Dubbele klimaatwinst waarin studenten biologische kennis toepassen en gebruiken om te argumenteren en kritisch na te denken over klimaatverandering.
Portfolio burgerschap
Vanaf studiejaar 2027-2028 wordt burgerschap in het mbo een verplicht examenvak 2. Studenten moeten aantoonbaar de kwalificatie-eisen Burgerschap beheersen om hun diploma te kunnen halen. Vergelijkbaar dus met de generieke eisen voor Nederlands en rekenen. Er komt geen centraal landelijk examen; opleidingen krijgen ruimte om het instellingsexamen zelf vorm te geven. Het ministerie van OCW noemt hierbij als optie een portfolio met praktijkopdrachten, verslagen, presentaties, interviews, bezoeken aan instellingen en een afsluitend gesprek met de student.